Macht & Autoriteit

Macht & Autoriteit

Een toename aan regels, procedures en bijbehorende controles. Ook verplicht risicomanagement draagt daar aan bij. Vele managers en professionals in allerlei sectoren worden hier niet blij van. Ze ervaren het als belemmerend en bureaucratisch, zonder dat het wat toevoegt. Wat heeft dit te maken met macht en autoriteit? Veel, als ik de Vlaamse psycholoog Paul Verhaeghe goed begrijp.  

Het Grote Interview in de NRC weekendeditie van 12 en 13 september 2015 is gewijd aan de Vlaamse bestsellerauteur Paul Verhaeghe en zijn nieuwe boek Autoriteit. Verhaeghe is psycholoog, psychoanalyticus en hoogleraar aan de Universiteit van Gent. In Vlaanderen is hij bekend als duider van het maatschappelijk onbehagen. De geschetste toename aan regels, procedures en bijbehorende controles leidt eveneens tot organisatorisch onbehagen. Bijvoorbeeld over de regel- en verantwoordingsdruk door risicomanagement. Daarom is het interessant om eens nader te beschouwen wat verplicht risicomanagement te maken heeft met de begrippen macht en autoriteit.

“De noodzaak voor macht ontstaat, daar waar autoriteit verdwijnt”

In genoemd interview geeft Verhaeghe toe dat hij het fundamentele verschil tussen macht en autoriteit pas recent heeft doorgrond. En wel na lezing van het essay What is authority van politiek filosoof Hannah Arendt, uit 1954. Macht is daarin tweeledig: de ene persoon is sterker dan de andere persoon én de sterkere persoon kan daardoor de minder sterke persoon de wil opleggen, ofwel macht uitoefenen. Autoriteit is daarentegen drieledig. Wat aan de twee factoren van macht wordt toegevoegd is een derde, externe factor. Dit is volgens Hannah Arendt iets waarin de sterke en minder sterke persoon gezamenlijk geloven. Het begrip 'geloven' vervang ik hier door 'vertrouwen hebben', om een mogelijke automatische relatie met religie te vermijden.  

“Van verplicht risicomanagement naar gemotiveerd risicogestuurd werken op basis van autoriteit”

Fascinerend, ook vanuit het perspectief van risicomanagement, is dat volgens Verhaeghe de noodzaak voor macht ontstaat, daar waar autoriteit verdwijnt. Dit is juist iets wat de afgelopen decennia in hoge mate is gebeurd, in allerlei sectoren en organisaties: onderwijs, gezondheidszorg, en ook in het bedrijfsleven. Als personen geen autoriteit meer hebben gaan ze regels opleggen, met sancties als blijkt dat van de regels is afgeweken. Dus, als het gezamenlijk vertrouwen en daarmee de autoriteit van de sterkere personen wordt ondermijnd, dan ontstaat de behoefte aan macht bij deze personen, om daarmee de minder sterke personen alsnog hun wil op te kunnen leggen.

lees meer >

Over Martin van Staveren

“Risicomanagement gaat over omgaan met risico’s en niet alleen over risico’s vermijden. Ondernemen is immers ook risico’s nemen, maar dan wel op een bewuste en afgewogen wijze.”

Martin van Staveren is adviseur & eigenaar van VSRM. Dit bureau richt zich op het inbedden van innovatief risicomanagement in organisaties. Zijn boek Risicogestuurd werken in de Praktijk is recent verschenen bij uitgeverij Vakmedianet. Voor meer informatie: risicogestuurdwerken.nl

Delen:

Vindt u dit artikel nuttig?

0 Reacties
Er zijn nog geen reacties.
Wees de eerste met een reactie.

  ?

Velden met een * zijn verplicht

Nieuws in uw mailbox

Elke maand meer over
De waarde van advies in uw mailbox.